Na warunkach określonych w przepisach uprawniony do spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu albo spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu (a niekiedy inna osoba, np. najemca lokalu) może żądać przekształcenia swojego prawa w odrębne prawo własności lokalu. Wymagane jest spełnienie określonych w danym przepisie przesłanek, a następnie zawarcie między uprawnionym i spółdzielnią umowy przenoszącej własność lokalu (zwykle jednocześnie ustanawiającej odrębną własność tego lokalu). Umowa ta wymaga formy aktu notarialnego pod rygorem nieważności. Prawo do przekształcenia w odrębną własność lokalu może przysługiwać między innymi:

uprawnionemu do spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego, jeżeli dokonał spłaty zobowiązań w odpowiedniej części i nie zalega z opłatami z tytułu eksploatacji lokalu na wniosek tej osoby zgodnie z art. 12 ustawy z 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych,
uprawnionemu do spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego, jeżeli dokonał spłaty zobowiązań w odpowiedniej części i nie zalega z opłatami z tytułu eksploatacji lokalu na wniosek tej osoby zgodnie z art. 17(14) ustawy z 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych,
najemcy lokalu użytkowego, należącego do spółdzielni mieszkaniowej, a także najemcy pracowni wykorzystywanej przez twórcę do prowadzenia działalności w dziedzinie kultury i sztuki, który poniósł w pełni koszty budowy tego lokalu albo ponieśli je jego poprzednicy prawni na żądanie tej osoby zgodnie z art. 39 ustawy z 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych.

Dokumenty niezbędne do dokonania czynności notarialnej czyli zawarcia umowy przenoszącej własność lokalu na uprawionego:

dowody tożsamości stron,
dokument potwierdzający nabycie przez spółdzielnię nieruchomości, np. wypis aktu notarialnego wcześniejszej umowy sprzedaży, decyzja administracyjna (w przypadku uwłaszczenia),
numer księgi wieczystej nieruchomości (zwykle podany w jednym z powyższych dokumentów),
odpis z Krajowego Rejestru Sądowego dla spółdzielni mieszkaniowej lub dane potrzebne do uzyskania wydruku z Centralnej Informacji KRS,
statut spółdzielni mieszkaniowej,
uchwała spółdzielni mieszkaniowej podjęta w trybie art. 42 ustawy z 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych,
jeżeli dopiero z przeniesieniem własności na nabywcę następuje ustanowienie odrębnej własności lokalu, to dodatkowo:
- wypis z ewidencji gruntów i budynków dla lokalu (z rejestru lub kartoteki lokalu) z adnotacją, że dokument jest przeznaczony do dokonywania wpisów do ksiąg wieczystych,
- wypis z ewidencji gruntów i budynków dla nieruchomości (gruntu), której częścią jest lokal, z adnotacją, że dokument jest przeznaczony do dokonywania wpisów do ksiąg wieczystych (wydaje starosta),
- zaświadczenie o samodzielności lokalu (wydaje starosta),
- rzuty kondygnacji budynku, na których znajduje się lokal lub pomieszczenia do niego przynależne, z zaznaczonym lokalem i pomieszczeniami do niego przynależnymi (np. z dokumentacji budowlanej lub sporządzone odrębnie przez osobę posiadającą uprawnienia budowlane),
zaświadczenie o nabyciu spółdzielczego własnościowego lub lokatorskiego prawa do lokalu (ew. prawa najmu) przez zbywcę (wydaje spółdzielnia mieszkaniowa),
dokument potwierdzający nabycie przez uprawnionego spółdzielczego własnościowego lub lokatorskiego prawa do lokalu (ew. prawa najmu), np. wypis aktu notarialnego wcześniejszej umowy darowizny, sprzedaży, dożywocia (ew. najmu); decyzja o przydziale lokalu albo o przekształceniu prawa; postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku lub akt poświadczenia dziedziczenia (jeżeli prawo zostało odziedziczone); umowa albo postanowienie sądu o dziale spadku lub zniesieniu wspólności spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu,
zaświadczenie o spełnieniu przesłanek uprawniających do przekształcenia, a zwłaszcza o braku zaległości w opłatach (wydaje spółdzielnia mieszkaniowa),
jeżeli sprzedawany lokal należy do majątku wspólnego małżonków lub ma innych współwłaścicieli, to potrzebna jest zgoda męża albo żony lub współwłaścicieli w formie aktu notarialnego (lub ich stawiennictwo do aktu),
jeżeli sprzedawany lokal jest nabywany do majątku wspólnego małżonków, to potrzebna jest zgoda męża albo żony w formie aktu notarialnego (lub ich stawiennictwo do aktu).