Właściciel moze ustanowić na rzecz dowolnej osoby fizycznej lub prawnej prawo użytkowania, które polega na tym, że użytkownik ma prawo do używania rzeczy i do pobierania jej pożytków. Prawo to jest skuteczne wobec każdorazowego właściciela nieruchomości, jednak użytkownik nie może go przenieść na inną osobę i wygasa ono najpóźniej z chwilą jego śmierci. Ustanowienie użytkowania wymaga formy aktu notarialnego, jeżeli dotyczy nieruchomości. Może być odpłatne albo nieodpłatne. Wystarczające jest stawiennictwo do aktu notarialnego właściciela nieruchomości (użytkownik może wyrazić zgodę na nabycie prawa w dowolnej formie).
Dokumenty i informacje potrzebne do dokonania czynności notarialnej:
- dowody tożsamości stron,
- dokument potwierdzający nabycie przez darczyńcę nieruchomości, np. wypis aktu notarialnego wcześniejszej umowy darowizny, sprzedaży, dożywocia; postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku lub akt poświadczenia dziedziczenia (jeżeli nieruchomość została odziedziczona); akt własności ziemi; decyzja o przydziale lokalu (w razie nabycia lokalu przez przydział od spółdzielni mieszkaniowej); decyzja administracyjna (w przypadku uwłaszczenia); umowa albo postanowienie sądu o dziale spadku lub zniesieniu współwłasności nieruchomości,
- numer księgi wieczystej nieruchomości (zwykle podany w jednym z powyższych dokumentów),
- jeżeli nabycie nieruchomości przez darczyńcę nastąpiło na podstawie dziedziczenia, to również zaświadczenie Naczelnika Urzędu Skarbowego stwierdzające, że podatek od spadków i darowizn został zapłacony lub że nabycie jest zwolnione od podatku,
- jeżeli użytkownik nie staje do aktu notarialnego, to jego np. pisemna zgoda na nabycie prawa użytkowania,
- jeżeli nieruchomość obciążana prawem użytkowania należy do majątku wspólnego małżonków lub ma innych współwłaścicieli, to potrzebna jest zgoda męża albo żony lub współwłaścicieli w formie aktu notarialnego (lub ich stawiennictwo do aktu).
Uprawniony może zrzec się prawa użytkowania na zasadach podobnych do zrzeczenia się służebności – zob. zakładkę „Służebności” – „Zrzeczenie się służebności”.